VOX: Η ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΚΗΣ ΑΚΡΑΣ ΔΕΞΙΑΣ;

Το Δεκέμβριο του 2018 μια πρωτοφανής εκλογική επιτυχία στην Ισπανία απασχόλησε τα κυριότερα ειδησεογραφικά δίκτυα της Ευρώπης. Επρόκειτο για την εκλογική αναμέτρηση στην περιφέρεια της Ανδαλουσίας, την πιο πολυπληθή της Ισπανίας, στην οποία το πολιτικό κόμμα Vox κέρδισε το 11% των ψήφων και 12 έδρες στην περιφερειακή Βουλή. Γιατί όμως γίνεται τόσος λόγος για ένα, φαινομενικά, πρωτοεμφανιζόμενο κόμμα που σημειώνει τέτοια ποσοστά? Δεν έχουμε άραγε τα τελευταία χρόνια «συνηθίσει» σε απρόβλεπτα εκλογικά αποτελέσματα? Στο σημερινό άρθρο μας, υποστηρίζουμε ότι υπάρχει λόγος να προσέξουμε και να μελετήσουμε κινήματα όπως αυτό, καθώς οι ακραίες φωνές στη γηραιά ήπειρο πυκνώνουν όλο και περισσότερο λίγο πριν τις Ευρωεκλογές του Μαΐου.

Για να κατανοήσουμε το μέγεθος της «επιτυχίας» του Vox στην Ανδαλουσία αρκεί να αναφέρουμε ότι η περιφέρεια αυτή βρισκόταν για 37 χρόνια, μετά δηλαδή την αποκατάσταση της ισπανικής δημοκρατίας, υπό τη διοίκηση του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Με λίγα λόγια, η "κόκκινη" Ανδαλουσία ήταν από τα σίγουρα προπύργια της ισπανικής αριστεράς για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Η αυτόνομη αυτή περιφέρεια όμως, που βρίσκεται στο νότιο τμήμα της χώρας που συνορεύει με το Μαρόκο, έχει χτυπηθεί έντονα από την οικονομική και μεταναστευτική κρίση, καθώς η ανεργία των νέων είναι, ίσως, η υψηλότερη στην Ισπανική επικράτεια, ενώ οι ροές των μεταναστών και των προσφύγων είναι προφανώς πιο αισθητές στο νότιο αυτό κομμάτι της Ιβηρικής χερσονήσου. Το σοσιαλιστικό κόμμα, αν και βγήκε πρώτο σε ψήφους, δεν κατάφερε εντούτοις να συγκεντρώσει την απαιτούμενη αυτοδυναμία, δίνοντας έτσι τη σκυτάλη της εξουσίας στον (κέντρο) δεξιό συνασπισμό του Λαϊκού Κόμματος με το κόμμα των Ciudadanos (Πολίτες) κι εν τέλει το Vox. Η συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ του Λαϊκού κόμματος και του Vox συμπεριλαμβάνει τη δημιουργία ενός «Περιφερειακού Υπουργείου Οικογενείας», τον περιορισμό της βοήθειας προς τους μετανάστες χωρίς έγγραφα και περισσότερη υποστήριξη για τις ταυρομαχίες και το κυνήγι. Όλα αυτά τα μέτρα είναι, ωστόσο, μόνο ένα μέρος της ευρύτερης ατζέντας του Vox.

Πρώτα απ’ όλα, η λατινική λέξη Vox, από όπου υιοθέτησε το όνομά του το κόμμα, σημαίνει «Φωνή», υπονοώντας ότι ο πολιτικός αυτός σχηματισμός αποτελεί τη «φωνή του ισπανικού λαού» κατά όσων υποβάθμισαν το κύρος της χώρας με τις πολιτικές τους. Το Vox ιδρύθηκε το Δεκέμβρη του 2013. Ο ηγέτης του, Santiago Abascal, γεννημένος στο Bilbao, είναι γνωστός στη Μαδρίτη από την θητεία του σε διευθυντική θέση στη Δημαρχεία της πρωτεύουσας, στην οποία όμως δεν φαίνεται να άφησε κάποιο αξιόλογο έργο. Ως μέλος του Λαϊκού Κόμματος, αποσχίστηκε από αυτό, μαζί με άλλους ομοϊδεάτες του, για να σχηματίσουν το δικό τους πολιτικό μόρφωμα.  Έτσι, διασπώντας το Λαϊκό Κόμμα, ο Abascal και οι συνάδελφοί του κατέβηκαν στις Ευρωεκλογές του 2014 οι οποίες αποδείχτηκαν μια αποτυχία, καθώς δεν κέρδισαν καμία θέση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Βασικές θέσεις του Vox

·        Αυτονομιστικά κινήματα:  Με αφορμή τις εξελίξεις στην Καταλονία και την αναζωπύρωση της συζήτησης περί επαυξημένης αυτονομίας των ισπανικών περιφερειών, το Vox έρχεται να εκφράσει τη σταθερή και έντονη αντίθεσή του στο σύστημα αποκέντρωσης, ζητώντας μάλιστα την αλλαγή του Συντάγματος και τη θέσπιση ενός συγκεντρωτικού συστήματος εξουσίας. Ένα ενιαίο ισπανικό κράτος, που θα απονέμει ακριβώς τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις σε όλες του τις περιφέρειες, καταργώντας φυσικά τα νομοθετικά τους σώματα όπως και το σώμα της Γερουσίας, θέτοντας έτσι το κεντρικό κράτος σε θέση ισχύος απέναντι σε κάθε αυτονομιστική έκφραση.

·        Μετανάστευση: Είναι αλήθεια ότι το ακροδεξιό Vox οφείλει μεγάλο μέρος της εκλογικής του επιτυχίας στην αντι- μεταναστευτική, άντι- ισλαμική ρητορική του. Ζητώντας τον επαναπατρισμό 52.000 μεταναστών που εισήλθαν στην Ισπανία το τελευταίο έτος, ο Abascal φαίνεται πως έχει κατανοήσει πολύ καλά που βρίσκεται το «μαγικό κουμπί» που θα του αποφέρει εύκολα ψηφοφόρους. Ειδικότερα, χρησιμοποιώντας όρους όπως η «Reconquista», η οποία αναφέρεται στην ανακατάληψη της ιβηρικής χερσονήσου από τους Ισπανούς, οι οποίοι έδιωξαν τους Άραβες που την κατείχαν για περίπου 300 χρόνια (σχεδόν 700 χρόνια την περιοχή της Γρανάδα), τα στελέχη του Vox γνωρίζουν πως να ξυπνούν το φαντασιακό των συμπολιτών τους. Ακολουθώντας μάλιστα και την επιτυχημένη ρητορική του Trump, συνθήματα όπως «Να κάνουμε την Ισπανία ισχυρή ξανά»( Make Spain Great Again) ή «Να χτίσουμε τείχος στα σύνορα με το Μαρόκο», ακούγονται συχνά από παράγοντες του κόμματος. Το αξιοσημείωτο δε σε όλο αυτό είναι ότι το Vox είναι θετικό απέναντι στους μετανάστες προερχόμενους από την ισπανόφωνη Λατινική Αμερική, θεωρώντας ότι αυτοί θα μπορούσαν να βοηθήσουν τόσο στο δημογραφικό πρόβλημα της Ισπανίας όσο και στην ενδυνάμωση της ισπανικής κουλτούρας και παράδοσης.

Το spot του Vox για τις εκλογές στην Ανδαλουσία!

·       Δικαιώματα Γυναικών: Ένας λόγος για τον οποίο το Vox έχει χαρακτηριστεί ως «πατριαρχικό, υπερ- συντηρητικό και ακροδεξιό» είναι η θέση του υπέρ της κατάργησης του νόμου που προστατεύει τις γυναίκες- θύματα ενδοοικογενειακής βίας, προωθώντας μια νομοθετική ατζέντα υπέρ ενός νέου οικογενειακού πλαισίου το οποίο «δεν θα κάνει διακρίσεις κατά ενός φύλου, ειδικότερα των ανδρών, σε βάρος των οποίων αποδίδονται συχνά αβάσιμες κατηγορίες και οι οποίοι πέφτουν συχνά “θύματα” προκαταλήψεων», όπως δήλωσε ο Francisco Serrano, πρώην δικαστικός με φήμη στην υπεράσπιση των ανδρών- πατεράδων έναντι των γυναικών στις δικαστικές υποθέσεις. Το ισπανικό φεμινιστικό κίνημα έχει σημειώσει σημαντικές νίκες τα τελευταία χρόνια και αποτελεί ένα από τα πιο δυναμικά φεμινιστικά κινήματα της Ευρώπης, γεγονός που προφανώς έχει δυσαρεστήσει πολλούς στη χώρα.

·        Οικονομία: Στην επίσημη σελίδα του κόμματος φαίνεται ξεκάθαρα η θέση του υπέρ της μείωσης της φορολογίας, ιδίως για τις επιχειρήσεις, ενώ το σλόγκαν «Λιγότερο κράτος, περισσότερη ελευθερία» μαρτυρά την νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική του.

·        Ε.Ε.: Όσον αφορά τις σχέσεις της Ισπανίας με την Ε.Ε., το Vox εντάσσεται μεν στον ευρω- σκεπτικιστικό χώρο, χωρίς όμως να έχει, προς στιγμή, αναπτύξει θέσεις υπέρ της εξόδου της χώρας από την Ένωση. Υποστηρίζει, φυσικά, ότι η κυριαρχία της Ισπανίας δεν πρέπει να εκχωρείται σε κανέναν υπερεθνικό θεσμό, παράλληλα όμως, αξιώνει ενεργότερη συμμετοχή της χώρας στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Ιδιαίτερο γεγονός, ωστόσο, αποτελεί η σχέση του Vox με το κόμμα της Marine Le Pen, η οποία έσπευσε να συγχαρεί τον Abascal για την επιτυχία του στην Ανδαλουσία, ενώ επίσης, ο ίδιος ο αρχηγός του Vox διεξάγει αυτό το διάστημα εκστρατεία διαμόρφωσης συμμαχιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάνοντας στάση και στην Πολωνία, όπου είχε εγκάρδιες επαφές με στελέχη του κυβερνώντος (άκρο) δεξιού κόμματος.

Ολοκληρώνοντας την επισκόπηση του νέου αυτού πολιτικού κόμματος που θα μας απασχολήσει ιδιαίτερα, καθώς πλησιάζουν οι ισπανικές εκλογές τον Απρίλιο, είναι σημαντικό να επιμείνουμε σε 2-3 κομβικά σημεία. Πρώτον, το Vox αρθρώνει έναν πολιτικό λόγο που του επιτρέπει να έχει μια ενιαία φωνή σε όλη την Ισπανία, σύμφωνα με τον Ιστορικό και Ειδικό στα ακροδεξιά κινήματα Xavier Casals. Αυτό το πετυχαίνει ανακατεύοντας παλιά με νέα θέματα, όπως το διαρκές ζήτημα της ενότητας στο εσωτερικό της Ισπανίας και το σύγχρονο θέμα της μετανάστευσης, δημιουργώντας έτσι ένα ομογενές και ενιαίο πλαίσιο αναφοράς για τον Καταλανό, τον Βάσκο, τον Ανδαλουσιανό και τον Μαδριλένιο ψηφοφόρο. 

Δεύτερον, σύμφωνα πάντα με τον Casals, το Vox προσπαθεί να ενώσει επιτυχημένα το κενό που υπάρχει στην ηγεσία της άκρας δεξιάς στην Ισπανία η οποία, μετά το θάνατο του Φράνκο και την εκδημοκρατικοποίηση του πολιτεύματος, δεν μπόρεσε να βρει έναν λαοφιλή και «χαρισματικό» ηγέτη να ηγηθεί του χώρου. Τρίτον, με την εξέλιξη αυτή, είναι λογικό πως επηρεάζεται και ο χώρος της κέντρο- δεξιάς, όπου το Λαϊκό Κόμμα και το κόμμα των Ciudadanos ήδη ανοίγουν το λόγο τους για να ψαρέψουν ψήφους από την δεξαμενή της άκρας δεξιάς. Παρόλο που οι Ciudadanos φαίνονται ακόμα καχύποπτοι και διστακτικοί απέναντι στο Vox- αναμένουν τις Ευρωεκλογές και μια πιθανή σύμπλευση με το φιλελεύθερο σχηματισμό του Macron-εντούτοις, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο της συνεργασίας τους σε εθνικό πια επίπεδο, όπως συμβαίνει ακριβώς στην Ανδαλουσία.

Έτσι, από το μηδέν και την αποτυχία του 2014, το Vox μετρά ήδη την ισχυρή θέση του στην Ανδαλουσία, επεκτείνει το δίκτυό του σε ολόκληρη την Ισπανία και αναζητά συμμαχίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέχρι σήμερα το Vox έχει λάβει αρκετά «επίθετα», ενώ ειδικοί και σχολιαστές το κατατάσσουν από το χώρο της συντηρητικής δεξιάς ως την ακροδεξιά και το φασιστικό φάσμα. Όπου και να το εντάξουμε, όμως, ένα είναι σχεδόν σίγουρο… ότι ο ηγέτης του, Abascal, μπορεί να γίνει, σε λιγότερο από έναν μήνα, ένας σημαντικός παίκτης στο μοίρασμα της εξουσίας στην Ισπανική πολιτική σκακιέρα με συνέπειες άγνωστες για τους Ισπανούς και την Ευρώπη.

Άρθρο της Οικονόμου Στεφανίας

Πηγές: https://www.bbc.com/news/world-europe-46422036
https://elpais.com/elpais/2018/12/03/inenglish/1543832942_674971.html
https://cronicaglobal.elespanol.com/politica/vox-fenomeno-mediatico-real_200221_102.html
https://www.voxespana.es/
https://www.pri.org/stories/2018-12-11/andalusias-far-right-vox-party-espouses-anti-radical-feminist-platform