ΦΙΛΙΑ,Η ΑΡΜΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΑΖΙ

                                                                                            Στην Παναγιώτα...

..φιλία, φίλος, φίλη, φιλέω, φιλώ, ασπάζομαι, φιλί, αποχαιρετισμός, μνήμη, νοσταλγία, άλμπουμ, αναμνήσεις, στιγμές, φωτογραφίες, φιλμ, γέλια, δάκρυα, χαρά, πόνος, μαντήλι, δάκρυα, αποχαιρετισμός, απόσταση, αυτοκίνητο, τηλέφωνο, τυχαία ώρα, άγνωστο μέρος, ραντεβού, συνάντηση, αγκαλιά, αποχαιρετισμός, φιλί, ασπάζομαι, χαιρετισμός, γνωριμία, άγνωστη ώρα, τυχαίο μέρος, συνάντηση, φιλία, φίλη, φίλος, φιλί, φιλέω, φιλώ, αγαπώ.



Έτσι μοιάζουν οι ιστορίες των φίλων. Σ’ ένα λεπτό μπορεί ο καθένας να φανταστεί τη δική του μέσα από μια τυχαία συνάθροιση λέξεων που ίσως να μην είναι τελικά και τόσο τυχαία..όπως και κάθε συνάντηση..έτσι μοιάζουν οι ιστορίες των φίλων. Μονολεκτικές συνθέσεις έργων της στιγμής, που αν τις ενώσεις φτιάχνουν ένα άλμπουμ από φωτογραφίες που κρατούν στο χρόνο κάτι από τον εαυτό που μοιραστήκαμε. Μονολεκτικές συνθέσεις που χωρίζονται από κόμμα, για να αναπνέουν οι ξεχωριστές υπάρξεις των φίλων, οι μοναδικοί χαρακτήρες τους, και να δίνεται συνέχεια στον λόγο, το Λόγο που συνέχει την κάθε τους συνάντηση. Κι εδώ θα μπορούσε να τελειώνει το κείμενο..αλλά τι να το κάνεις που οι ιστορίες των φίλων είναι ατέλειωτες και δε φτάνουν ποτέ δέκα γραμμές να τις διηγηθείς. Η φιλία θέλει χρόνο. Ή μήπως αρκείται στις στιγμές;

Φιλία, αρμονική σύνθεση στιγμών και εμπειρίας
“Είμαστε χρόνια φίλοι, τον ξέρω από το σχολείο”, “είναι η καλύτερή μου φίλη, μεγαλώσαμε μαζί”, “τον κολλητό μου τον ξέρω χρόνια” ,"από δω η κολλητή μου, είμαστε μαζί από παιδιά”.. Η φιλία λένε πως πλουταίνει, βαθαίνει με το χρόνο. Μπορεί..στην πραγματικότητα όμως η φιλία υφαίνεται στη στιγμή, μέσα σ’ αυτήν ανθίζει, ανοίγει τα πέταλά της. Ο χρόνος απλώς δυναμώνει αυτήν την

αίσθηση του ‘μαζί’, συγκολλώντας όλες τις στιγμές που είναι συναρμοσμένες με την εμπειρία, όλες τις συνθέσεις των στιγμών και των παραγώγων τους. Γιατί, η φιλία μοιράζεται τον ποιοτικό χρόνο. Η ποσότητα δεν την απασχολεί, όταν την υπερβαίνει με την ποιότητά της. Ποιοτικός χρόνος είναι ο χρόνος που ξοδεύεται στο μοίρασμα. Στο μοίρασμα που προκύπτει πάντοτε από το συνδυασμό μιας καλής ακρόασης και μιας πέρα για πέρα ειλικρινούς εξομολόγησης.
Η εμπειρία των προσώπων, συναρμοσμένη με την αλήθεια της στιγμής, συνθέτει την αρμονία του έργου της συνάντησης δυο φίλων. Αυτή η αρμονία του ‘μαζί’, σε μια σύνθεση από ό,τι υπήρξα και ό,τι υπήρξες που πάντα απροβάριστη, ξετυλίγεται αυτοσχεδιαστικά στο τυχαίο “εδώ και τώρα”.. αυτό είναι φιλία. Ας το κρατήσουμε αυτό..

Η Φιλία ως Τόπος και Χρόνος
Ραντεβού. Ώρα άγνωστη. Μέρος τυχαίο. Αρχή φιλίας. Συνάντηση πρώτη. Κάπως έτσι ξεκινάνε οι ιστορίες των φίλων. Απλά, ανεμπόδιστα, κατά το φαίνεσθαι τυχαία, αυθόρμητα, απρογραμμάτιστα, απότομα, απροβάριστα, ευθέως, ειλικρινά, ανοιχτά, αυτοσχέδια, αληθινά.  Όλα περιπλεγμένα στην αρμονία του “φαινομενικά τυχαίου”. Ειρωνικό δεν είναι; Η φιλία που νικά το χρόνο συμφιλιωμένη μαζί του, ενώ συναισθάνεται το ατελές του τέλους της , αγνοεί τη νομοτέλεια της αρχής της. Η φιλία που αγνοεί τον τόπο χρειάζεται οπωσδήποτε έναν για να αποκαλυφθεί. Και ενώ στην συνέχεια εκείνος αποδεικνύεται κρίσιμος, στην αρχή είναι άγνωστος και μοιάζει εντελώς τυχαίος.

-Φίλοι;
Δεν υπάρχει λοιπόν ποτέ κατάλληλος τόπος, αλλά ούτε και χρόνος για τη φιλία. Αυτή η συναρμογή και η συγκόλληση εμπειριών με το χρόνο δεν είναι ποτέ σκόπιμη, αλλά πάντοτε τυχαία. Τίποτε από τα αληθινά δε συμβαίνει, πάντοτε τυχαίνει. Οι πιο σπουδαίες γνωριμίες στη ζωή μας και οι πιο αποκαλυπτικές για τον εαυτό μας γίνονται πάντα τη λάθος ώρα, την πιο λάθος στιγμή. Λάθος η στιγμή που δεν περιμέναμε. Στο μυαλό του ανθρώπου άλλωστε οι έννοιες του σωστού και του λάθους συχνά συγχέονται και λάθος πολλές φορές είναι αυτό που δεν έχει προβλεφθεί. Έτσι μεταφράζεται.
“Ποια είναι η κατάλληλη στιγμή που θα ονομάσεις κάποιον φίλο σου;” Η κατάλληλη στιγμή είναι η απουσία στιγμής, γιατί η φιλία χαρίστηκε στο χρόνο..στο πριν, στο τώρα και σ’ αυτό που έρχεται.  Δεν υπάρχει η στιγμή που γίνεσαι φίλος, στιγμή που ονομάζεσαι φίλος, που βαφτίζεσαι φίλος, που συγκαταλέγεσαι στους φίλους. Φίλος είσαι απ’ την αρχή. Φίλος ήσουν και πριν το τέλος, που είναι η αρχή της φιλίας. Φίλος ήσουν για κάποιον πριν καν γίνεις. Πριν τον δεις. Πριν γνωριστείτε. “Δεν υπάρχουν ξένοι εδώ. Μόνο φίλοι που δεν έχεις γνωρίσει ακόμα”, έγραψε κάποτε ο μεγάλος ιρλανδός ποιητής William Butler Yeats.
Η πιο βαθιά και αόρατη σύνδεση ανάμεσα σε δύο φίλους βρίσκεται στα κοινά -ή ευτυχέστερα-, στα παράλληλα βιώματα, τα βιώματα που ο καθένας τους ξεχωριστά έχει συλλέξει απ’ τη ζωή του πριν οι πορείες και των δυο τους διασταυρωθούν. Όπως και στον έρωτα, είναι σαν να περίμενε ο ένας τον άλλο, πριν καν εκείνος εμφανιστεί. Η φιλία λοιπόν, η γνήσια φιλία, -αφού μόνο γι’ αυτήν μιλάμε-, μπορεί να γραπώνεται απ’ το μέλλον, στεριώνει όμως στο παρελθόν.

‘Forever friends'
Και μιας και μιλήσαμε για μέλλον, τι σημαίνει τελικά το ‘για πάντα φίλοι’; Κατάλαβε άραγε ποτέ κανείς το αληθινό νόημα αυτής της υπόσχεσης; Γιατί σε μένα έτσι ακούγεται.. σαν υπόσχεση. Και μου μοιάζει με μια δέσμευση αχρείαστη περισσότερο, με μια μετέωρη απειλή, παρά με μια απλή ευχή.. Είναι η φιλία τόπος για υποσχέσεις; Εδώ θα μπορούσα να απαντήσω πολύ απλά, απλοϊκά μάλλον, με το γενικό επιχείρημα πως το συναίσθημα, το συναίσθημα που αναπτύσσεται στη σχέση δύο φίλων, δεν εκβιάζεται, αλλά όχι. Δεν είναι εδώ αυτή η σωστή απάντηση. Η ανάγκη για υπόσχεση κρύβει φόβο και η φιλία δε φοβάται γιατί έχει πάντα σύμμαχό της την αλήθεια. Άρα οι υποσχέσεις του ‘forever friends’ και του ‘together forever’είναι μάλλον μια υπενθύμιση στον εγωιστικό εαυτό μας να μην ξεχάσει όσους του παραστάθηκαν φίλοι και να μη σταματήσει να ευγνωμονεί που τους έχει στη ζωή του, παρά μια γνήσια αφιέρωση στη διαχρονικότητα και την παντοτινή ύπαρξη της φιλίας. Γιατί όταν υπάρχει το ‘μαζί’, το ‘για πάντα’ εννοείται.  Αυτό ναι, μου μοιάζει με καλύτερη απάντηση.

-Πού πάμε;
Δεν έχει σημασία. Ποτέ δεν είχε. Η φιλία που αγνοεί τον τόπο στρέφει το βλέμμα της στα πρόσωπα, εκείνα που μοιράζονται τον τόπο την ίδια στιγμή. Και είναι τότε σαν ο τόπος να παίρνει χρώμα από τα πρόσωπα και όνομα από εκείνη την ποτέ ίδια και πάντα μοναδική και ανεπανάληπτη στιγμή. Στο “που πάμε;” η ερώτηση δεν έχει σημασία, αφού όποια κι αν είναι εκείνη, η απάντηση παραμένει πάντα ίδια: μαζί. Γιατί η ερώτηση δεν είναι στο ‘πού’, αλλά στο ‘πάμε’. Κι αν ο πληθυντικός του μοιράσματος έχει από καιρό απαντήσει στον ενικό του εγωισμού, τότε κάθε άλλη ερώτηση είναι άσκοπη. Άλλωστε η απάντηση ουδεμία σημασία έχει και αμφιβάλλω κιόλας αν πολυενδιαφέρει τα πρόσωπα, τα οποία άλλωστε είναι εκεί για το ‘μαζί’ και διψάνε για το μοίρασμα. Σημείωση πως η απάντηση πολλές φορές είναι κοινή, τις περισσότερες αυτονόητη, ενώ κάποιες άλλες δίνεται και την ίδια στιγμή. Μαζί, σε χρόνο μηδέν. Και είναι τότε ειδικά που η αξία κάθε τόπου μηδενίζεται απ’ την έκρηξη.

Η ουσία του ‘μαζί’
Η φιλία μπορεί να χαρίζεται στο χρόνο, αφού τον συντροφεύει σε όλο του το μήκος, αλλά η ίδια ως χρόνος δεν είναι ποτέ αρκετός. Πάντα ανεπαρκής και ουσιαστικά ανύπαρκτος, τρέφεται απ’ το περίσσευμα ψυχών, αλλά παραμένει ελλιπής. Ο χρόνος είναι το μεγαλύτερο πρόσχημα για να

μετρηθεί η αξία της φιλίας, αλλά η φιλία δε θέλει χρόνο, γιατί μετριέται στη στιγμή ˙ πάνω σ΄ αυτήν ζυγίζεται. Και αντέχει τελικά στο χρόνο η φιλία που αγνόησε τον τόπο γιατί στράφηκε στα πρόσωπα. Αντέχει στο χρόνο η φιλία που άντεξε τη στιγμή. Τη στιγμή εκείνη που άλλοτε νίκησε, άλλοτε ξεπέρασε και άλλοτε απομνημείωσε. Γιατί η φιλία πάνω απ’ όλα μετρά το ‘μαζί’. Εκείνο το ‘μαζί’ που δεν απαιτεί ομοιομορφία, αλλά ομόνοια. Μόνοιασμα στη σκέψη και στην ψυχή, κοινή αισθητική, ίδια κοσμοθεωρία.
Φίλος είναι αυτός με τον οποίο μοιράζεσαι το ίδιο όραμα, το ίδιο βλέμμα για τον κόσμο. Δεν έχει σημασία αν κάνετε τα ίδια όνειρα. Ο τρόπος που συνδέεστε, εσείς, οι τωρινοί και οι παλιοί εαυτοί σας, ο τρόπος που συνδέονται οι σκέψεις, τα οράματα, τα βιώματα, τα συναισθήματά σας, αυτό έχει σημασία. Γιατί πάνω απ’ όλα, φιλία είναι η αρμονία του ‘μαζί’.

‘Άκου βρε φίλε’...
“ Oι πραγματικοί φίλοι μάς επισκέπτονται όταν ευημερούμε μόνο εάν τους καλέσουμε, όταν όμως αντιμετωπίζουμε προβλήματα έρχονται χωρίς πρόσκληση”, φράση που διάβασα σ’ ένα παλιό μου αναμνηστικό λεύκωμα από το σχολείο, που βρήκα τυχαία ενώ έψαχνα μια μέρα στο πατάρι, και δεν μπόρεσα να αγνοήσω. Είναι αυτό το τηλέφωνο που χτυπά, αυτό που λέγαμε στην αρχή, αυτό που

χτυπά για να μάθει τι κάνει ο άλλος, πως είναι, κι έπειτα όλα ξετυλίγονται από μόνα τους, αυτόματα κι αυθόρμητα, και είναι τόσο συναρπαστικά όσο και απρογραμμάτιστα: τυχαία ώρα, άγνωστο μέρος, ραντεβού χωρίς τύπους, χωρίς κώδικα ενδυμασίας, χωρίς σκέψη, χωρίς προβληματισμούς “τι να φορέσω”, “τι θα ταίριαζε στην περίσταση”, ή “τι δώρο να πάρω” , κι ύστερα έρχεται η συνάντηση και δεν αργεί η αγκαλιά, και στο τέλος ο δύσκολος  αποχαιρετισμός, και πάλι η αγκαλιά, το φιλί στο μάγουλο ή το τρυφερό χάδι στην πλάτη, μαζί με το βαθύ χαμόγελο και την ευχή από καρδιάς: “όλα καλά θα πάνε, θα το δεις”, και φεύγοντας η αχρείαστη υπενθύμιση που πάντοτε εννοείται και όμως πάντοτε αισθάνεται την ανάγκη να ειπωθεί: “κι ό, τι χρειαστείς...ξέρεις. Εδώ θα είμαι. Ένα τηλέφωνο απόσταση. Ένα τσιγάρο δρόμος”.
“Άκου βρε φίλε να δεις τι κρίμα..”, λέει το τραγούδι που εξομολογείται μια ερωτική απόρριψη. Ναι, ο φίλος θα είναι εκεί για να σ’ ακούσει. Να σου προσφέρει εκείνον τον ώμο για να κλάψεις, την αγκαλιά για να κρυφτείς, κι άλλοτε εκείνο το χαμόγελο που θα σε κάνει να ελπίζεις, να πιστεύεις παράλογα πως όλα θα φτιάξουν και θα γίνουν καλύτερα από ό, τι είναι τη στιγμή που τα ζεις. Και πράγματι έτσι γίνεται στο τέλος. Και ξεμένεις με το χαμόγελο. Το χαμόγελό του, εκείνο που σου έμαθε να ξεχνάς το πρόβλημά σου κάθε φορά που νιώθεις προδομένος απ’ τις σκέψεις σου, εκείνο που σου έμαθε να το υποτιμάς όταν δεν αξίζει πολύ από τις σκέψεις σου. Ο φίλος θα είναι εκεί για να σ’ ακούσει, ακόμα κι όταν δε θα μπορείς να μιλήσεις. Θα είναι εκείνος που με το γέλιο του θα μπορεί να σβήνει τις σιωπές σου, όχι πάντα γιατί συμπάσχει, ποτέ επειδή συμπαραστέκεται -θυμηθείτε το αυτό, αλλά γιατί θέλει όσο τίποτ’ άλλο να σε δει να χαίρεσαι.
Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε λόγια, συζητήσεις, γέλια, κλάματα, κλάματα απ’ τα γέλια, αστεία, πειράγματα, έρχονται κι οι παύσεις. Αυτά τα πολύτιμα κενά που είναι γεμάτα μουσική. Γιατί η φιλία είναι πιο πολύ εκεί για όσα δε κλείνονται στις λέξεις, αλλά εννοούνται στις παύσεις και αιωρούνται στις σιωπές. “Οι σιωπές κάνουν τις πραγματικές συζητήσεις μεταξύ φίλων. Αυτό που μετράει δεν είναι να μιλάς, αλλά να μη χρειάζεται να μιλήσεις”.. λόγια της αμερικανίδας συγγραφέα Margaret Lee Runbeck.
Γιατί υπάρχουν και εκείνες οι στιγμές που οι πράξεις έχουν μεγαλύτερη αξία από τα λόγια. Τότε που με ένα και μόνο πονεμένο βλέμμα ανοίγει διάπλατα μια πρόθυμη ζεστή αγκαλιά, τότε που μ’ ένα τηλεφώνημα οι αποστάσεις και ο χρόνος μηδενίζονται. Και όλα τα δήθεν ακριβά και δύσκολα φαντάζουν φθηνές δικαιολογίες που αφαιρούν από το αληθινά μεγάλο. Γιατί οι συγκυρίες σε μια φιλία δεν είναι ποτέ πιο σημαντικές από τα πρόσωπα. Σε μια αληθινή φιλία, τα πρόσωπα αγνοούν τη συγκυρία, γιατί ζητούν απεγνωσμένα να εκτεθούν στην αλήθεια, στην αλήθεια της στιγμής, στη δική τους αλήθεια, στην αλήθεια του άλλου. Σε μια άλλη, κατ’ εικόνα φιλία, τα πρόσωπα κάνουν κατάχρηση της συγκυρίας για να προστατευθούν από την αλήθεια στην οποία δε θέλησαν ποτέ να εκτεθούν. Είτε δική τους είτε όχι. Στην πρώτη περίπτωση γιατί δε θέλησαν να μοιραστούν, στη δεύτερη γιατί αισθάνθηκαν αδύναμοι μπροστά στο βάρος της μοιρασιάς.


Κίνηση της ελευθερίας και ελευθερία της κίνησης
"Φίλος είναι κάποιος που σου δίνει πλήρη ελευθερία να είσαι ο εαυτός σου”, ήταν κάποια από τα λόγια του γνωστού αμερικανού τραγουδοποιού Jim Morrison. Η φιλία ως χρόνος είπαμε, δεν είναι ποτέ αρκετός. Ως χώρος πάλι, είναι κατάλληλος για ελευθερία.

Η φιλία είναι κίνηση. Κίνηση ελευθερίας, πλημμυρισμένη από ευγένεια και σεβασμό προς το πρόσωπο του άλλου. Κίνηση που απελευθερώνει τον άλλο, απεγκλωβίζοντάς τον από την ενοχική πλευρά του εαυτού του. “Να του το πω ή καλύτερα όχι;” Από μένα είναι “ναι”, θα απαντούσε η φιλία. Πάντα και κάθε φορά. Γιατί η φιλία είναι ο πιο κατάλληλος και μοναδικός ίσως, χώρος, όπου μπορείς εξ’ αρχής να αισθάνεσαι ελεύθερος. Ελεύθερος να είσαι ο εαυτός σου. Ελεύθερος να αποκαλύψεις την αλήθεια σου και να ξεδιπλώσεις όλες τις πτυχές του εαυτού σου, ορατές και κυρίως αόρατες. Γνωστές και θεμελιωδώς άγνωστες. “Γιατί οι μόνοι φίλοι που τελικά μπορούμε να εμπιστευτούμε, είναι εκείνοι που δε μας το ζητούν”, έλεγε πάλι στο λεύκωμα.
Φιλία είναι η κινητήρια δύναμη της ελευθερίας που επιτρέπει την ελευθερία της κίνησης στα πρόσωπα. Ελευθερία που αισθάνονται να “κινήσουν το μέσα τους”, να εκφραστούν, να εκθέσουν την αλήθεια τους. Το καλύτερο ρήμα για να εκφραστεί η κίνηση αυτή της φιλίας, είναι το παραστέκομαι. Όχι το συμπαραστέκομαι. Παραστέκομαι θα πει αυτό που λέει και η λέξη, ‘στέκομαι παρά’, δηλαδή δίπλα, που σημαίνει πως αφήνω στον άλλο τη δυνατότητα να εκφράσει ελεύθερα τον εαυτό του. Δεν του επιβάλλομαι με την παρουσία μου, αλλά στέκομαι δίπλα στη δική του ως δεύτερη παρουσία.Αυτός είναι και ο λόγος που ένας φίλος ποτέ δεν πείθει. Πείθω θα πει ‘παίρνω προς το μέρος μου’ και ο φίλος δεν αισθάνεται την ανάγκη να πάρει προς το μέρος του κανέναν, παρά μόνο την απόλυτη ανάγκη να στέκεται στο μέρος του άλλου, για να μπορεί να κοιτά από την πλευρά του. Συμπαραστέκομαι θα πει ‘βάζω, προσθέτω (συν-) και κάτι από τη δική μου μεριά στην οπτική του άλλου όσο στέκομαι δίπλα του’ και αυτό μπορεί να θολώνει και τη δική μου και τη δική του οπτική.  “Ένας πραγματικός φίλος ποτέ δεν μπαίνει στον δρόμο σου εκτός αν πηγαίνεις προς τα κάτω”, είχε πει ο διάσημος αμερικανός επιχειρηματίας ,και συγγραφέας κατόπιν, Arnold Henry Glasow. Το ‘παραστέκομαι’ λοιπόν σέβεται απόλυτα τα όρια του άλλου, ενώ το ‘συμπαραστέκομαι’ νοθεύει την έννοια της ατομικής ελευθερίας.

Φιλία, φιλέω, φιλώ, προσφέρω, αγαπώ...
Κι αφού δειλά δειλά μπήκαμε στ’ άδυτα της γλώσσας, ας συνεχίσουμε αυτό το ταξίδι στο παρελθόν των λέξεων. Η λέξη φιλία έχει τις ρίζες της βαθιά στην αρχαιότητα. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε και τότε οι άνθρωποι να ζουν χωρίς την εύνοιά της; Η καταγωγή της βρίσκεται στο αρχαίο ρήμα φιλέω-φιλῶ, ρήμα που είχε φορτωθεί την ευρεία, βαρυσήμαντη έννοια του αγαπώ. Καθόλου περίεργο, αν επεκταθεί κανείς σε μια παράγωγη λέξη της φιλίας που είναι σημασιολογικά παραπλήσια έννοια του αγαπώ, τη λέξη φιλί , ναι, καλά καταλάβατε. Το φιλί δεν είναι προϊόν της αγάπης, αλλά της φιλίας. Μα ήταν τρελοί αυτοί οι αρχαίοι;
Ίσως οι αρχαίοι έβλεπαν στη λέξη αυτή κάτι παραπάνω από όσα βλέπουμε μέσα της εμείς σήμερα. Η φιλία ήταν στην αρχαιότητα μια έννοια μεγαλύτερη από τη σημερινή, τόσο μεγάλη που αγκάλιαζε σχεδόν τον κόσμο όλο και το σύμπαν μαζί, -θα μιλήσουμε παρακάτω γι’ αυτό-, και σαν μεγαλύτερη η φιλία έμοιαζε να χωράει κάτω από την ομπρέλα της ανωτερότητάς της, τις αγκαλιές των φίλων, τη στοργή και την αγάπη της μητέρας, τα φιλιά των ερωτευμένων στη βροχή..

Υπάρχει όμως ακόμα κάτι που παραμένει κοινό ανάμεσα στη σημερινή φιλία και τη φιλία όπως την εννοούσαν οι αρχαίοι, και αυτό δεν είναι άλλο από την προσφορά, την ανιδιοτέλεια που κυριαρχεί και στα δύο. Τόσο κοντά στην προσφορά και την ανιδιοτέλεια είναι ή θα ‘πρεπε να ‘ναι η φιλία, που τα δύο αυτά είναι συνώνυμά της. Συνώνυμο της φιλίας η προσφορά λοιπόν. Συνώνυμο της φιλίας η ανιδιοτέλεια. Δεν υπάρχει φιλία ιδιοτελής. Εξ’ αρχής, όπως είπαμε, η φιλία δεν κρύβει τίποτε το σκόπιμο, η ίδια η αρχή της είναι συνυφασμένη με το τυχαίο. Η ανιδιοτέλεια είναι η μοναδική φύση στην οποία μπορεί να καλλιεργήσει το έδαφός της η φιλία. Και τι θα πει στην πράξη φιλία ανιδιοτελής; Θα πει πως ο άνθρωπος αυτός που στέκεται απέναντί σου ως φίλος, είναι εκεί γιατί άφησε την ψυχή του να σ’ επιλέξει, και όχι τις προτεραιότητες του νου. Γιατί στην τελική, φίλος είναι αυτός που σου χαρίζεται ολόκληρος χωρίς αντάλλαγμα, αυτός που σου χαρίζει απλόχερα την αγάπη του, ακόμα κι αν εσύ δεν είσαι ακόμα σε θέση να του την ανταποδώσεις..μόνο και μόνο επειδή νιώθει πως εσύ τη χρειάζεσαι περισσότερο από ‘κείνον.

Η σημερινή φιλία μπορεί να έχει στερηθεί -σημασιολογικά τουλάχιστον- τον αρχαίο καθρέφτη της αγάπης, αλλά δεν μπορεί να ευδοκιμήσει στιγμή μακριά της. Παραπάνω είπαμε πως ανιδιοτέλεια είναι η μοναδική φύση στην οποία η φιλία μπορεί να καλλιεργήσει το έδαφός της. Ε λοιπόν, το έδαφος αυτό είναι η αγάπη. Γιατί η αγάπη ερείδεται πρωτίστως στην άνευ όρων αποδοχή και μια τέτοια αποδοχή διέπει, όπως θα δούμε παρακάτω, τη σχέση δύο φίλων από την αρχή της. Γιατί ειδικά τη σχέση δύο φίλων; Τη σχέση ανάμεσα σε δύο φίλους; Γιατί, όπως η αγάπη, έτσι και η φιλία “θέλει δύο για να ζεσταθεί”, να στεριώσει.
Αντεστραμμένη λοιπόν έννοια της φιλίας και είδωλό της η αγάπη. Παράγωγα και των δύο ο σεβασμός και η αποδοχή. Ο σεβασμός που είναι δεδομένος εξ’ αρχής και η αποδοχή, η άνευ όρων αποδοχή. Η αποδοχή χωρίς όρους, χωρίς όρια, έξω από τα στενά πλαίσια του νου, χωρίς εγωισμό, χωρίς περηφάνια, χωρίς προκατάληψη.

Φιλία, φαυλότης, φυλάξου αρετή μου...
Μιας και μπήκαμε στον κόσμο των αρχαίων, η φιλία μοιάζει να ενσαρκώνει την ‘τελετουργία’ της αριστοτελικής τέλεσης της ηθικής πράξης ˙ σχετίζεται με τη σωστή σκέψη, την ορθή πράξη, το σωστό χρόνο, τη σωστή στιγμή, τον σωστό τόπο, τον σωστό τρόπο, την ορθή αναλογία… αυτά δηλαδή που συνδέονται και συμφωνούν με το μέτρο και το άριστο, στοιχεία άρρηκτα συνδεδεμένα με την αρετή, όπως την εννοούσε ο Αριστοτέλης. Και τι άλλο είναι πια η φιλία από τη μέγιστη αρετή;
Μια αρετή που χαρίστηκε στον άνθρωπο για να του προσφέρει την ελεύθερη θέαση του εαυτού του. Που αν ο άνθρωπος την υπηρετήσει, γίνεται μοναδικά καλύτερος. Για τον άλλο, για τον εαυτό του. Για τον συνάνθρωπο, την κοινωνία. Γιατί η φιλία και η αγάπη που λέγαμε πιο πάνω, σου μαθαίνουν να δίνεις. Και η φιλία καλύτερα και πιο πολύ από όλες τις αρετές, πιο καθαρά, πιο άφοβα, πιο τολμηρά, ανένδοτα και χωρίς ενδοιασμούς, διδάσκει τον αλτρουισμό, την προσφορά, την ανιδιοτέλεια. Γίνεται η ίδια μάθημα ανθρωπισμού για την ανθρωπότητα.
Θανάσιμος εχθρός της φαυλότητας, γεννιέται για να την αντικαταστήσει -όπου πρόφτασε να αντικατασταθεί-, και μάχεται αδιάκοπα, διαρκώς και διακαώς...εχθρεύεται τα φαῦλα, γιατί είναι γεννημένη για τα αρεστά μονάχα. Και τα αρεστά δεν μπορούν να υπάρξουν μακριά από την αρετή, την αρετή που ποτέ δεν κοιμάται στο ίδιο πλευρό με την φαυλότητα. Κι όσο η τελευταία παραμονεύει σε κάθε γωνιά του κόσμου απειλώντας την, η φιλία ξεφεύγει τρέχοντας αμέσως στη μια και μοναδική κρυψώνα που πολύ καλά ξέρει. Εκεί φυλάξου φιλία και φίλη αρετή μου, στην καρδιά, που τόσο καλά στο κρύο σε σκεπάζει κι εσύ στη ζέστη με ζέση, συνετά υπηρετείς.

Φιλία, ιερή προσήλωση στην ανθρώπινη αλήθεια
..κι αν η φιλία τελικά έχει τόπο, τότε δεν έχει έναν αλλά πολλούς. Η φιλία στεγάζεται σε ναούς, γιατί είναι ιερή, η ιερή προσήλωση στην ανθρώπινη αλήθεια. Και ναοί της είναι η ανοιχτή αγκαλιά, το απλωμένο χέρι για βοήθεια, η σιωπή που νιώθει, τα μάτια που ακούν, το στόμα που εξομολογείται, η καρδιά που αμαρτάνει, η ψυχή που εξιλεώνεται, το μυαλό που μεταλαμβάνει κάτι από  την αλήθεια για να την ενσαρκώσει στο σώμα της σκέψης του.
Και από την άλλη οι φίλοι..εκείνοι οι άνθρωποι..θαρρείς πως σου τους έστειλε ο Θεός. Εμφανίζονται από το πουθενά να σου κρατήσουν το χέρι, έχοντας ρίξει ένα μονάχα βλέμμα πάνω σου..ένα βλέμμα αρκετό για να σου απλώσουν την καρδιά τους..μια καρδιά που δε φοβάται να δώσει, που με τόσα λίγα είναι ικανή να φτιάξει τόσα πολλά, και να σου τα χαρίσει για πάντα. Χωρίς αντάλλαγμα.

Ιδιοσυστασία της Φιλίας
Ίσως είναι η μοναδική αξία που η καρδιά καλείται να προστατέψει. Η φιλία είναι αξία που δε ‘σώζεται’ μονάχα στη σφαίρα του μυαλού, όπως άλλες αξίες, ιδέες ή ιδανικά, γιατί η ουσία της φυλάσσεται στη γυάλινη σφαίρα της καρδιάς. Σαν μια αδιαίρετη τομή ψυχής και πνεύματος, η φιλία είναι η μοναδική που ενσαρκώνει την πιο αξιότιμη και ισότιμη σχέση αυτών των δύο. Σαν μια χημική ένωση με μοναδική ιδιοσυστασία, η φιλία έξω από τον κανόνα του ισομορφισμού, δεν έχει ισοδύναμο στη φύση, και φαίνεται να απειλεί την στοιχειομετρική ισορροπία της. Κι όμως..η ηχώ της στη φύση είναι τόσο μεγάλη, που είναι σαν να κρατάει την αρμονία όλου του κόσμου κάτω από τη μασχάλη της.

Φιλία, ο αρμός φύσης και επιστήμης

-τι εστί φίλος;
-έτερος εγώ

Τι είναι φίλος;
αυτός που είναι ο άλλος σου εαυτός, όπως το 220 με το 284.

Ακόμα και στο χώρο της επιστήμης, ειδικότερα στο χώρο των μαθηματικών, έχει γίνει χώρος για τη φιλία, μια λέξη που περισσότερο θα έλεγε κανείς πως ταιριάζει στις θεωρητικές επιστήμες και τη φιλοσοφία. Στα μαθηματικά της αρχαιότητας ήταν γνωστοί οι φίλιοι αριθμοί του Πυθαγόρα, ζεύγη θετικών ακέραιων αριθμών, στα οποία ο καθένας από αυτούς ισούται με το άθροισμα των γνήσιων διαιρετών του άλλου. Αυτή η ιδιοφυής θεωρία του Πυθαγόρα συνδυάζει μέσω των “φίλιων αριθμών”, τα μαθηματικά με τον ορισμό της φιλίας. Ως “έτερος εγώ” o Πυθαγόρας ορίζει τον φίλο, όχι το άλλο μισό, αλλά τον άλλο εαυτό.  Στο παράδειγμά μας, οι αριθμοί 220 και 284 είναι φίλοι, γιατί όπως και οι φίλοι
ο ένας καθρεφτίζεται μέσα στον άλλο -τεκμήριο της φιλίας για άλλη μια φορά η αλήθεια που τη συνέχει-. Για χρόνια το ζευγάρι αυτών των αριθμών παρέμεινε σύμβολο φιλίας, αφού η μεταξύ τους σχέση στάθηκε ικανή για να τους θεωρήσουν οι Πυθαγόρειοι “φίλιους”, δηλαδή  “αγαπημένους”.                                 
Αρχαία ελληνική γλώσσα και μαθηματικά λοιπόν ενώνουν τις δυνάμεις τους συνθέτοντας ένα μαθηματικό αριθμητικό μοντέλο που φλερτάρει με τη φιλοσοφία έχοντας ..φιλική διάθεση. Η φιλία λοιπόν, ως αρμός ανάμεσα στις δύο επιστήμες λειτουργεί συνεκτικά συμφιλιώνοντάς τες. Αλλά δε σταματά εκεί.
Η φιλία υπάρχει και στη φύση, στα αστέρια, στο σύμπαν..ο εξωτερικός τρόπος που η φύση εκδηλώνει την αρμονία της είναι η φιλία. Είναι συνταρακτικό..

Το ίδιο συνταρακτικό με το ότι η ελληνική γλώσσα, όπως είπαμε, αποφάσισε να κρατήσει από τη λέξη 'φιλία'  το φιλί των ερωτευμένων. Στη διάσημη ερωτική διαστημική ιστορία του "Νεφελώματος της Ταραντούλας" αναφέρεται πως στο πλαίσιο ενός “σφιχταγκαλιασμένου αστρικού συστήματος”, ανάμεσα σε χιλιάδες φωτεινές κουκκίδες, τα δύο πιο ερωτευμένα αστέρια “φιλήθηκαν”.. η φιλία λοιπόν αντηχεί και στο διάστημα. Εγκυκλοπαιδικά και μόνο, και για όποιον αποπειραθεί να ψάξει, ας αναφέρουμε πως στα γιγάντια αυτά άστρα οι αστρονόμοι έδωσαν το κωδικό όνομα VFTS 352, και όπως αναφέρθηκε, τα αστέρια αυτά εντοπίστηκαν στο "Νεφέλωμα της Ταραντούλας" (:ονομασία που δόθηκε τον 20Ο αιώνα έπειτα από παρατηρήσεις του σχήματός του με ισχυρά τηλεσκόπια), ένα νέφος αερίων και αστρικής σκόνης με διάμετρο 1000 ετών φωτός, που αποτελεί την πιο ενεργή περιοχή παραγωγής αστέρων στην “τοπική ομάδα των γαλαξιών” και βρίσκεται στο “Μέγα Νέφος του Μαγγελάνου”, τον τρίτο κοντινότερο γαλαξία στον δικό μας, σε απόσταση περίπου 160.000 ετών φωτός. Τέλος να πούμε πως οι διαστάσεις του νεφελώματος αυτού στον νυχτερινό ουρανό είναι παρόμοιες με αυτές της Πανσελήνου...τυχαίο;

Το στοίχημα του κερδισμένου εαυτού
Κάτω από το ίδιο αυτό φως της Πανσελήνου μοιάζει να γίνεται κάθε συνάντηση ανάμεσα στους φίλους. Κάθε τους συνάντηση, μια καινούρια κάθε φορά αποκάλυψη και εξομολόγηση μαζί. Από την πιο ασήμαντη στην πιο σημαντική, από την πιο μικρή στην πιο μεγάλη, δεν έχει σημασία. Αποκάλυψη γιατί όπως είπε ο C. S. Lewis “ο έρωτας ξεγυμνώνει τα σώματα, η φιλία ξεγυμνώνει τους χαρακτήρες”.  Η ανεπανάληπτη κάθε φορά έκθεση του εαυτού μπροστά στον καταδεκτικό άλλο είναι αυτή που συνέχει την ουσία της εξομολόγησης του εαυτού, της ‘απογύμνωσης του χαρακτήρα’ ,της αποκάλυψης της αλήθειας μπροστά στα μάτια του φίλου που είναι γεμάτα καρτερικότητα, στοργή και αποδοχή. Κι είναι αυτή η ίδια η έκθεση η ουσία κάθε συνάντησης κι αυτή που την κάνει μοναδικά και ανεπανάληπτα ξεχωριστή.

Αυτός που καταδεκτικά στέκεται απέναντί σου και καρτερικά, με προσοχή ακούει όσα λες, είναι ο ίδιος που όταν σε γνώρισε, σε δέχτηκε και του άρεσες όπως είσαι. Η παρουσία σου γέμιζε τον δικό του χώρο τόσο που εκείνος δε σκέφτηκε ποτέ να τον αδειάσει για να βάλει τη δική του. Ο ίδιος που από την πρώτη στιγμή θέλησε να μάθει περισσότερα για σένα, για τη ζωή σου, που δεν τον ένοιαξε το παρελθόν σου, γιατί λίγο πολύ το καταλάβαινε ήδη..δίχως να το ξέρει. Αυτός που εξ’ αρχής είδε σε σένα περισσότερα από σένα, αλλά και κάτι περισσότερο από το ‘εσένα’. Γιατί εκτός απ’ το πρόσωπό σου ανφάς, είδε και το προφίλ σου και όλη την εικόνα, και το μέγεθος της κορνίζας, και μπόρεσε να φανταστεί τον πίνακά σου απ’ όλες τις όψεις ,τα χρώματα στο φόντο, και μαζί τα χρώματα στο background. Αυτόν μπορείς με σιγουριά να αποκαλείς ‘φίλο σου’, γιατί είναι αυτός που από την πρώτη στιγμή είδε στα μάτια την αλήθεια σου. Κι είναι ο ίδιος που συνήθως δε ρωτά, γιατί είναι εκείνος που έχει μαζί του την απάντηση.
 “Αυτός που έχει έναν καλό φίλο” λένε, “δε χρειάζεται καθρέφτη”. Ξέρω τι σκέφτεστε..ότι δεν είναι καθόλου τυχαία η γνωστή φράση του λαού: “δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι”. Δεν μπόρεσα ποτέ να καταλάβω αν συμφωνώ με αυτή τη φράση, ούτε τώρα πάλι ξέρω αν με βρίσκει εντελώς σύμφωνη. Ο φίλος είναι φυσικά επιλογή μας, ή καμιά φορά απλώς μοιραία συνθήκη. Ό,τι κι αν είναι πάντως από τα δύο, σίγουρα κρατά πάνω του κι ένα κομμάτι σίγουρα δικό μας. Αλλά σε καμία περίπτωση, εγώ κι ο φίλος μου δεν είμαστε το ίδιο άτομο, όσο θελκτικό κι αν θα ακουγόταν, ή θα μπορούσε να είναι κάτι τέτοιο. Γι’ αυτό λοιπόν δεν μπορώ να συμφωνήσω με την παραπάνω φράση, αν τελικά αυτό υπονοεί. Αν η φιλία είχε σλόγκαν, για μένα θα ήταν αυτό: “Δείξε μου ποιος είμαι”. Σε μένα ο φίλος μοιάζει με έναν καθρέφτη αυτογνωσίας , έναν χάρτη του εαυτού μας, δρομολογημένο από τη ματιά του φίλου μας.
Γιατί αν η φιλία τελικά είναι τόπος, είναι ο τόπος στον οποίο μαθαίνεις τον εαυτό σου. Πάνω στο χάρτη που σου απλώνει όλες τις πιθανές διαδρομές σου, ο φίλος θα σου δείξει, όχι με το δάχτυλο, αλλά με τη στάση του σώματός του, εκείνον τον δρόμο που σου ταιριάζει να ακολουθήσεις. Και σου υπόσχεται πως θα βρίσκεται πίσω σου να βλέπει διακριτικά την πορεία σου χωρίς να επεμβαίνει αν δεν το ζητήσεις..αλλά μόλις φωνάξεις τη βοήθεια του, θα έρθει και θα σταθεί δίπλα σου για να σε κρατήσει από το χέρι, να σε βοηθήσει να ανάψεις το φαναράκι που έσβησε στο δρόμο σου, και να σου χαρίσει την πυξίδα του για να συνεχίσεις. Να θυμάσαι λοιπόν..να θυμάσαι πάντα πως οι πιο σπουδαίοι άνθρωποι, οι πιο πολύτιμοι, είναι αυτοί που η παρουσία τους, η παρουσία τους κι όχι τα λόγια τους, είναι αυτή που σου θυμίζει διαρκώς ποιος είσαι και που πηγαίνεις. Αυτούς μην τους ξεχνάς ποτέ γιατί εκείνοι κρατούν στα χέρια τους το μισό του εαυτού σου και σίγουρα πάντα κάτι από το μέλλον του..
‘Τι θα ήμασταν χωρίς τους φίλους..’, αναρωτηθήκατε ποτέ; Σίγουρα όχι εμείς, οι ίδιοι που είμαστε σήμερα. Κι εγώ που σας μιλάω τώρα, δε θα ήμουν αυτή, η ίδια ακριβώς, μα κάποια άλλη, λίγο ή πολύ διαφορετική. Και σίγουρα χρωστώ σε όσους υπήρξαν και υπάρχουν φίλοι μου, κάτι από την τωρινή ύπαρξή μου. Και ένα κομμάτι από το μέλλον της..
Η φιλία πρέπει να έχει το προνόμιο να σε κάνει καλύτερο άνθρωπο. Να προβάλλει σαν καθρέφτης την αλήθεια σου, ακόμα κι αυτή που καμιά φορά διστάζεις ή αποφεύγεις να δεις, ή δεν έχεις ανακαλύψει ακόμα, και να σου χαρίσει απλόχερα τη δική της αλήθεια, εκείνη που συχνά δε διαφέρει και πολύ από τη δική σου, ακόμα κι όταν δεν το βλέπεις..
Ένα στοίχημα με τον εαυτό μας. Αυτό είναι η φιλία. Στοίχημα που βάζουμε μαζί του για να τον κερδίσουμε, να κερδίσουμε κάτι από την πορεία και την αλλαγή της ύπαρξής του στο χρόνο. Να κερδίσουμε κάτι από την αλήθεια του μέσα από την αλήθεια του φίλου μας και την αλήθεια που ο φίλος μας βλέπει σε μας. Να κερδίσουμε κάτι από το χρόνο μέσα από τις στιγμές που μοιραστήκαμε μαζί του. Ένα μονοπάτι αυτογνωσίας είναι η φιλία, που οδηγεί στον εαυτό μας. Και “το να περπατάς με έναν φίλο στο σκοτάδι είναι καλύτερο από το να περπατάς μόνος στο φως”, όπως είχε γράψει κάποτε η  γνωστή αμερικανίδα συγγραφέας Hellen Keller.

Και είναι που γι’ αυτό το στοίχημα είναι σπουδαία και μεγαλειώδης αυτή η συνάντηση με το πρόσωπο εκείνο που θα σταθεί στο πλάι μας ως φίλος για μια ζωή. “Αν δεν ήταν φίλος, δε θα στεκόταν στο πλάι, αν δεν ήταν αληθινός φίλος δε θα στεκόταν εκεί για μια ζωή”. Έτσι γράφει το αισιόδοξο σενάριο. Είναι όμως πάντα έτσι; Γιατί και η ζωή έχει τo δικό της σενάριο, κρύβει κι εκείνη τις δικές της αλήθειες. Και τότε είναι που ξεκινά η σύγκρουση. Ξεθωριάζει άραγε η φιλία; Έρχεται η στιγμή που αναχωρεί; Για πού αναχωρεί; Επιστρέφει; Η ίδια; Και είναι σαν να μην έφυγε ποτέ; Κι ύστερα; Μένει; Ή απεγνωσμένη δραπετεύει; Κλείνει πόρτες και εξαφανίζεται, φεύγει οριστικά; Κι αν έτσι, δε γυρίζει ποτέ; Μήπως ποτέ δε γυρίζει γιατί ποτέ δεν έφυγε; Η φιλία..φεύγει άραγε ποτέ;

‘..στα ίδια μέρη θα ξαναβρεθούμε..’ 
Εκεί, στα σταυροδρόμια που συναντιούνται οι φίλοι..τη δεύτερη, την τρίτη ή την τέταρτη φορά που διασταυρώνονται οι πορείες τους. Γιατί όπως είπαμε, οι συγκυρίες δεν είναι ποτέ πιο σημαντικές από τα πρόσωπα, και δύο πρόσωπα, όταν το θελήσουν πολύ, θα ξαναβρεθούν. Στα ίδια μέρη θα τύχει..όπως την πρώτη φορά. Τίποτα δε συμβαίνει από σκέψη, πάντοτε από τύχη..στ’ αληθινά, στ’ ανθρώπινα. Κι όταν ξαναβρεθούν, μπορεί μετά από χρόνια, αισθάνονται κι δύο πως τίποτε δεν έχει αλλάξει, κι όλα μοιάζουν ίδια όπως τότε, κι είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα. Αλλά αυτό είναι το αισιόδοξο σενάριο που ονειρευόμαστε να γράψουμε εμείς.
Όμως, ακόμα κι όταν η ζωή έχει γράψει για μας άλλα επεισόδια, στο τέλος τέλος, φίλοι είναι εκείνοι

οι άνθρωποι..που ακόμα κι αν φύγουν είναι εκεί..στις σκέψεις μας μέσα από τα λόγια τους, στις συζητήσεις μας μέσα από τις σκέψεις τους, στις κινήσεις μας μέσα από τις πράξεις τους, στην αγκαλιά μας μέσα από το χαμόγελό τους, στα χέρια μας μέσα από την ανιδιοτελή προσφορά τους, στο βλέμμα μας μέσα από το όραμα που μοιράστηκαν μαζί μας για τον κόσμο…φίλοι είναι εκείνοι οι άνθρωποι που χάραξαν μέσα μας ένα κομμάτι συντροφιά για τη συνέχεια..

Φαντάσου τη φιλία...
Φαντάσου τη φιλία με χρώμα γήινο, ζεστό, για να μπορεί να νιώθεται, να αγγίζεται, στον πόνο, στη χαρά, να πλησιάζεται, να αγκαλιάζεται, να γίνεται αντιληπτή απ’ όλες τις αισθήσεις.
Φαντάσου τη φιλία τόσο διάφανη, σαν το νερό..
Φαντάσου τη φιλία με γεύση γλυκιά, σαν το κρασί, να ρέει ήρεμα, γαλήνια…γλυκό ποτό στο ποτήρι της αγάπης.
Φαντάσου τη φιλία σαν το χρυσό, υλικό παντός καιρού και τόπου, κλασικό, διαχρονικό, ανθεκτικό σε κάθε κακοκαιρία, “ατσαλάκωτο” , αν ποτέ θαφτεί κάτω από το χώμα.
Φαντάσου τη φιλία εύθραυστη σαν το γυαλί, και σκληρή σαν το διαμάντι. Που ραγίζει τόσο εύκολα και δεν ξανακολλάει ποτέ. Γιατί η ευαισθησία της δεν αντέχει άλλα θραύσματα. Που είναι σπάνια και μοναδική, τόσο που γίνεται αιχμηρή για να προστατευθεί από τη φθήνια και το ξεπούλημα. Γιατί ποτέ δεν άφησε την αλήθεια της να εξαγοραστεί.
Φαντάσου τη φιλία σαν έναν ναό σκαλισμένο από μάρμαρο. Με μια μαρμάρινη στήλη στην είσοδό του, ανθεκτική στο χρόνο κι αυτή, και πάνω της επιγραφή που θα έχει χαραγμένες  δυο μονάχα λέξεις: ‘είμαι εδώ’.

Φίλες και φίλοι μου, κάπου εδώ σας αποχαιρετώ…ήρθε επιτέλους η στιγμή..

Φιλία λοιπόν..
μια λέξη που μετριέται στα δάχτυλα του ενός χεριού και το ανοίγει διάπλατα για να προσφέρει βοήθεια..
που αν την τονίσεις κατά λάθος στο τελευταίο της γράμμα, γίνεται τα φιλιά που ανταλλάσσονται στους χαιρετισμούς...τα φιλιά των αποχαιρετισμών..
Φιλία..
τόσο διάφανη σαν το νερό.
Τόσο γλυκιά σαν το κρασί.
Μαρμάρινη στήλη, ανθεκτική στο χρόνο.
Προβολέας της αλήθειας.
Εσωτερική ανάκλαση της ύπαρξης.
Συνώνυμο της ανιδιοτέλειας και ρίζα του σεβασμού.
Κίνηση ελευθερίας και ελευθερία κίνησης.
Σύνθεση στιγμών και εμπειρίας.
Αυτοσχέδια σε τόπο και χρόνο,
γέννημα του τυχαίου,
απόκτημα της στιγμής,
στοίχημα του εαυτού,
πρόσχημα του χρόνου,
αρμός της φύσης και του σύμπαντος,
είδωλο της αγάπης.

Κι αν τώρα έφτασε η στιγμή να με ρωτήσετε τι είναι φιλία για μένα, φιλία για μένα είναι αυτό που με έκανε ν’ αλλάξω τον τίτλο του κειμένου μου από “φιλία, το στοίχημα του κερδισμένου εαυτού” σε “φιλία, η αρμονία του μαζί”. Γιατί όταν υπάρχει το μαζί, κάθε στοίχημα είναι κερδισμένο. Όταν υπάρχει το ‘μαζί’, όλα τ’ άλλα εννοούνται.

Δοκίμιο της Μαρίας Αλεξού