GLOBAL COMPACT FOR MIGRATION

Μια νέα διεθνής σύμβαση, αυτή τη φορά για τη μετανάστευση, έρχεται να διχάσει τις κυβερνήσεις, ιδιαίτερα στη γηραιά ήπειρο. Μετά από μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των κρατών- μελών του ΟΗΕ

, το τελικό κείμενο είδε εδώ και λίγους μήνες τα φώτα της δημοσιότητας, καθώς καλείται να έρθει προς επικύρωση στα εθνικά κοινοβούλια. Στη συνέχεια, στις 10-11 Δεκεμβρίου έχει προγραμματιστεί συνάντηση στο Μαρόκο, όπου αναμένεται ότι  όλα (σχεδόν) τα κράτη θα έχουν υιοθετήσει τη διεθνή σύμβαση για τη Μετανάστευση και επομένως, θα καθοριστούν οι επόμενες κινήσεις σε διεθνές πια επίπεδο.

Στο σημείο αυτό, θα παρουσιάσουμε συνοπτικά το περιεχόμενο της Διεθνούς Συμφωνίας για μια πρώτη γνωριμία με τη νέα αυτή πρωτοβουλία του ΟΗΕ:

• Ο πλήρης τίτλος της Σύμβασης είναι: Παγκόσμια Σύμβαση για μια Ασφαλή, Εύρυθμη και  Τακτική Μετανάστευση. Με άλλα λόγια, η διεθνής κοινότητα, μουδιασμένη από το κύμα της άτακτης και πρωτοφανούς μετανάστευσης των τελευταίων ετών, αποφασίζει να θέσει ένα πλαίσιο που θα προσφέρει ορισμένες «σταθερές» στο δύσκολο ζήτημα της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.

• Το κείμενο ΔΕΝ είναι νομικά δεσμευτικό για τα κράτη. Η Σύμβαση αυτή βασίζεται σε προηγούμενες Συμβάσεις, όπως η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ενώ τονίζεται ξεκάθαρα πως «Η Διεθνής Σύμβαση επαναβεβαιώνει το κυρίαρχο δικαίωμα των κρατών να ακολουθούν τη δική τους μεταναστευτική πολιτική καθώς και αναγνωρίζει το προνόμιό τους να διαχειρίζονται τη μετανάστευση σύμφωνα με τη δική τους νομοθεσία, η οποία συμβαδίζει με το διεθνές δίκαιο».

• Γιατί μια Σύμβαση για τη Μετανάστευση; Δεδομένου ότι οι πρόσφυγες κι όσοι ζητούν πολιτικό άσυλο προστατεύονται από ήδη υπάρχοντα νομικά πλαίσια, τα Ηνωμένα Έθνη, ανταποκρινόμενα στις ανάγκες της εποχής τους, εισάγουν πλέον και μια Σύμβαση- σταθμό για να θέσει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την κατανόηση και τη διαχείριση αυτού του φαινομένου από τα κράτη.

• Η Σύμβαση θεμελιώνεται πάνω στις αξίες της διεθνούς συνεργασίας και αλληλεγγύης, καθώς υπογραμμίζεται πως «κανένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του το σύνθετο φαινόμενο της μετανάστευσης, εξαιτίας της δια- κρατικής φύσης του».

• Ουσιαστικά, με τη Σύμβαση αυτή επιχειρείται η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών, η καταπολέμηση των διακρίσεων απέναντί τους και η επιτυχής ενσωμάτωσή τους στις νέες χώρες διαμονής τους όπου ζουν και εργάζονται.

Για τη σταδιακή υλοποίηση της Σύμβασης, έχουν οριστεί 23 στόχοι, μεταξύ των οποίων, η ελαχιστοποίηση των παραγόντων που ωθούν τους ανθρώπους στη μετανάστευση, όπως η φτώχεια, και η καταπολέμηση του trafficking, δηλαδή της εμπορίας ανθρώπων που ανθεί μέσω των παράνομων οδών μετανάστευσης. Στο πλαίσιο αυτό, τα Ηνωμένα Έθνη(ΗΕ) θα προχωρήσουν στη σύσταση μηχανισμών που θα συνδράμουν τα κράτη στο συντονισμό των προσπαθειών τους, τόσο με τη συγκέντρωση πληροφοριών (data collection) και την παροχή τεχνικής υποστήριξης, όσο και με ανάλογη χρηματοδότηση.

Εν ολίγοις, το περιεχόμενο της Σύμβασης δεν θέτει κάποιους περιορισμούς στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών. Αντιθέτως, δεσμεύονται τα ίδια τα ΗΕ να παρέχουν στα κράτη την απαραίτητη ηθική και υλική υποστήριξη στην προσπάθειά τους να θέσουν “υπό έλεγχο” τα μεταναστευτικά ρεύματα σε κάθε γωνιά της υδρογείου. Ωστόσο, να που η επικύρωση της Σύμβασης έχει προκαλέσει αντιδράσεις κι έχει ήδη καταψηφιστεί από ορισμένα εθνικά κοινοβούλια της Ευρώπης. Σλοβακία, Ουγγαρία, Αυστρία την έχουν ήδη απορρίψει, η Ολλανδία την επικύρωσε υπό όρους, σε Γερμανία και Βέλγιο οι κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις από το ακροδεξιό και συντηρητικό μπλόκ, ενώ ο Πρωθυπουργός της Ιταλίας έχει δηλώσει πως ούτε η Ρώμη θα υπογράψει τη Σύμβαση.

Μέσα σ’αυτό το κλίμα, γίνεται φανερό ότι οι ευρωπαϊκές συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις έχουν το νου τους στις ευρωεκλογές του Μαΐου και γι’ αυτό χρησιμοποιούν τη συζήτηση περί της Διεθνούς Σύμβασης για τη Μετανάστευση προς όφελός τους, παραπληροφορώντας τους πολίτες τους για το περιεχόμενο και τους στόχους της Σύμβασης. Εξάλλου, λαϊκιστές ηγέτες που αναρριχήθηκαν στην εξουσία χάρις στην έξαρση των μεταναστευτικών ροών του 2015, βλέπε Salvini κι όχι μόνο, γνωρίζουν πολύ καλά ότι η ρητορική τους κατά των μεταναστών θα τους εξασφαλίσει μακρά (κι ένδοξη; ) συνέχεια στην πολιτική σκηνή.

 Έπειτα, ίσως και να μπορούμε να κατανοήσουμε περαιτέρω τη στάση τους, αφού, διαβάζοντας το κείμενο της Σύμβασης, παρατηρούμε το στόχο 17, ο οποίος αναφέρεται στην «εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των μεταναστών και την προώθηση της δημόσια συζήτησης βασισμένη σε αποδείξεις και στοιχεία» ώστε να σχηματιστεί μια ορθή και νηφάλια άποψη περί της μετανάστευσης. Κάπως έτσι, η λαϊκίστικη ρητορική που επικαλείται το συναίσθημα και καλλιεργεί το φόβο στους πολίτες, δεν έχει θέση στη νέα πραγματικότητα που επιδιώκουν να δομήσουν τα Ηνωμένα Έθνη με τη συνεργασία όλων μας. Ο δημόσιος διάλογος θα πρέπει να περιλαμβάνει τη συμμετοχή τόσο των κρατικών φορέων όσο και της κοινωνίας των πολιτών και να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και σε δημοκρατικό διάλογο. Μεταξύ μας, ποιος λαϊκιστής ηγέτης δεν θα “φοβόταν” να υιοθετήσει μία τέτοια Σύμβαση…

Τελικά, η Διεθνής Σύμβαση για τη Μετανάστευση αποτελεί ένα κείμενο που στοχεύει στη διαμόρφωση μιας κοινής αντίληψης για τη μετανάστευση, στην προώθηση της ιδέας περί κοινής ευθύνης όλων των κρατών κι όχι μόνο εκείνων που καλούνται να διαχειριστούν ένα τόσο σύνθετο φαινόμενο, καθώς και στη σφυρηλάτηση ενός «κοινού σκοπού» γύρω από τη μετανάστευση και τα παράγωγά της. Από την άλλη, είναι λογικό κάθε πρωτοβουλία του ΟΗΕ να αντιμετωπίζεται με καχυποψία από τους πολίτες και τα κράτη, εξαιτίας της συχνής αποτυχίας του Οργανισμού να φέρει εις πέρας τους στόχους του. Ωστόσο, ας μην ξεχνάμε ότι τα Ηνωμένα Έθνη αποτελούνται από κράτη κι έτσι, κάθε αποτυχία του ΟΗΕ να οικοδομήσει έναν πιο δίκαιο κόσμο δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά την αποτυχία των ίδιων των κρατών...

Άρθρο της Οικονόμου Στεφανίας

Πηγές:

Η Σύμβαση για τη Μετανάστευση https://refugeesmigrants.un.org/sites/default/files/180711_final_draft_0.pdf

Politico "Under far-right pressure, Europe retreats from UN migration pact https://www.politico.eu/article/migration-un-viktor-orban-sebastian-kurz-far-right-pressure-europe-retreats-from-pact/