ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ-ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ-ΑΙΤΟΥΝΤΕΣ ΑΣΥΛΟ
Καθώς
εισερχόμαστε στον έβδομο χρόνο του συριακού εμφυλίου,είναι φανερό πως έχουμε
πια εξοικειωθεί με τους όρους "πρόσφυγας'', ''μετανάστης",
"άσυλο". Η Ελλάδα δέχτηκε το καλοκαίρι του 2015 ίσως το μεγαλύτερο
προσφυγικό ρεύμα στην ιστορία της, με περισσότερους από 800.000 ανθρώπους να
περνούν από την επικράτειά της. Ωστόσο,ακόμα και σήμερα επικρατεί
μια, όχι αμελητέα, σύγχυση γύρω από τις εμπλεκόμενες έννοιες.
Σύμφωνα με την Σύμβαση της Γενεύης(1951), ως πρόσφυγας
ορίζεται όποιος έχει αναγκαστεί να
εγκαταλείψει τη χώρα του εξαιτίας διώξεων, πολέμου ή βίας. Επίσης, ένας
πρόσφυγας έχει σοβαρές υπόνοιες που τροφοδοτούν το φόβο να επιστρέψει στην
πατρίδα του, όπου μπορεί να διωχθεί για λόγους που έχουν να κάνουν με το
θρήσκευμά του, την εθνικότητα, τη φυλή, τα πολιτικά του πιστεύω ή και την
συμμετοχή του σε μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα που βρίσκεται στο
στόχαστρο. Στον αντίποδα,σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης,ως
μετανάστης θεωρείται όποιος είτε έχει διαβεί κάποιο διεθνή σύνορο είτε έχει
μετακινηθεί στο εσωτερικό της χώρας του,εγκαταλείποντας σε κάθε περίπτωση τον
τόπο του,ασχέτως αν το έκανε εθελούσια ή μη,ποιοί ήταν οι λόγοι που τον
οδήγησαν στη μετανάστευση και το χρονικό διάστημα παραμονής του στη ξένη
περιοχή.
Τα πράγματα όμως γίνονται κάπως πιο περίπλοκα όταν
εστιάσουμε στα μέσα εισόδου των προσφύγων/μεταναστών σε μια χώρα.Σε πρώτη
φάση,κανείς δεν λαμβάνει τον τίτλο του πρόσφυγα με το που πατήσει το χώμα μιας
άλλης χώρας.Παιρνώντας τα σύνορα,με νόμιμο ή παράτυπο τρόπο(θα το εξετάσουμε
παρακάτω),μπορούν οι άνθρωποι αυτοί να ζητήσουν πολιτικό άσυλο,γι'αυτό και τους
αποκαλούν "αιτούντες άσυλο",και να υπαχθούν στην κατηγορία
"πρόσφυγες".Αν η αίτησή τους γίνει δεκτή,τότε πράγματι λαμβάνουν το
status του πρόσφυγα,σύμφωνα με τον ορισμό της Σύμβασης της Γενεύης,και έχουν το
δικαίωμα να παραμείνουν νόμιμα στη χώρα.Αν ωστόσο η αίτησή τους δεν γίνει
δεκτή,όπως συμβαίνει συνήθως με τους ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής,τότε ένας
εν δυνάμει πρόσφυγας εκπίπτει στην κατηγορία "μετανάστης".
Βέβαια,τα πράγματα φαίνονται να είναι αρκετά ξεκάθαρα αλλά η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.Αν επικεντρωθούμε στον τρόπο με τον οποίο κάποιος εισέρχεται παράτυπα σε μια χώρα,γιατί η συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων αποτελείται από παράνομες εισόδους,θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχουν 3 είδη παρατυπίας: 1)η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος,2)η μη εξουσιοδοτημένη παραμονή και 3)η παράνομη εργασία.Για κάθε περίπτωση θα αναφέρω και από ένα παράδειγμα.
1)Οι ασφυκτικά γεμάτες βάρκες που φθάνουν από τις τουρκικές ακτές στα ελληνικά νησιά είναι μια μορφή μη εξουσιοδοτημένης εισόδου,
2)όσοι από τους ανθρώπους που έφθασαν στη χώρα μας και δεν κατάφεραν να αποκτήσουν το status του πρόσφυγα και παραμένουν αποκλεισμένοι σε στρατόπεδα ή περιπλανώνται ανά την επικράτεια,θεωρούνται παράτυποι μετανάστες με μη εξουσιοδοτημένη παραμονή και
3)όσοι από τους ανθρώπους της δεύτερης περίπτωσης (2) θελήσουν να εργαστούν στη χώρα παραμονής τους,κάτι που θεωρείται παράνομο γιατί υποτίθεται ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν λόγο να βρίσκονται εκεί,θα κατηγορηθούν να παράνομη εργασία.
Επίσης,συχνά η διάκριση μεταξύ του όρου "πρόσφυγας" και "μετανάστης" προκαλεί τη σύγχυση για 2 λόγους.Πρώτον,γιατί τις περισσότερες φορές τόσο οι πρώτοι όσο και οι δεύτεροι χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα για να μετακινηθούν από χώρα σε χώρα.Ως γνωστόν,το εκτεταμένο κι απάνθρωπο δίκτυο λαθραίας μεταφοράς ανθρώπων δεν προβαίνει σε διακρίσεις.Δεύτερον κι εξίσου σημαντικό,σε περίπτωση που η αίτηση ασύλου απορριφθεί,τότε οι μέχρι πρώτινως "αιτούντες άσυλο" μεταμορφώνονται σε "μετανάστες" με μη άδεια παραμονής,που πρέπει να εγκαταλείψουν τη χώρα στην οποία εισήλθαν και από την οποία ζήτησαν άσυλο.
Τέλος,θα παραθέσω μερικά νούμερα που αποτυπώνουν καθαρά το μέγεθος της προσφυγικής κρίσης σε παγκόσμια πλέον κλίμακα:
- 60 εκατομμύρια άνθρωποι που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους(2014)
- εκ των οποίων,40,3 εκατομμύρια εκτοπισμένοι στο εσωτερικό των χωρών τους
- 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι συμπλήρωσαν αιτήσεις ασύλου το 2015
- 5,5 εκατομμύρια Σύριοι έφυγαν από τη χώρα τους,το 85% αυτών είναι μοιρασμένο στις Τουρκία,Ιράκ,Ιορδανία και Λίβανο
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου