ΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΟΥ BEVERIDGE .ΜΕΡΟΣ Γ'

 Σε συνέχεια του αφιερώματος στο ευρωπαϊκό κράτος πρόνοιας, το σημερινό άρθρο επικεντρώνεται στο βρετανικό μοντέλο που οφείλει πολλά στον οικονομολόγο William Beveridge (1879-1963).Σ ‘αυτό το πλαίσιο, αν η κοινωνική πολιτική του Bismarck γίνεται αντιληπτή σαν μια εναλλακτική πρόταση απέναντι στην πλήρη πολιτική συμμετοχή του γερμανικού εργατικού κινήματος, η κοινωνική πολιτική στη Μ. Βρετανία, μεταξύ 1906-1914,στόχευε,αντιθέτως, στο άνοιγμα των δημοκρατικών διαδικασιών προς τα εργατικά στρώματα μέσω μιας "προοδευτικής συμμαχίας" (Progressive Alliance) με το εργατικό κίνημα.

  Πράγματι, κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής θητείας του Lloyd George το 1911,εγκρίθηκε ένα σύστημα υποχρεωτικής ασφάλειας για τους αρρώστους και τους ανέργους, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές χρηματοδοτούνταν τόσο από τους εργοδότες και τους εργαζομένους, όσο και από το κράτος. Εδώ διαφαίνεται ακριβώς η επιρροή που άσκησε η εργατική νομοθεσία του Bismarck στον Βρετανό Πρωθυπουργό. Ωστόσο, θα πρέπει να περιμένουμε το σχέδιο Beveridge(Beveridge Report) του 1942 για να προσλάβει το βρετανικό welfare state έναν οικουμενικό χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, να γίνει κτήμα μεγάλου μέρους του πληθυσμού, κι όχι μόνο ορισμένων εργατικών χώρων. Το σχέδιο αυτό παρουσιάστηκε ως το συμπέρασμα μιας δια-τμηματικής επιτροπής (Committee),στην οποία ο Beveridge είχε οριστεί επικεφαλής, και στόχευε στην μεταρρύθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών.

 Σύμφωνα με την έρευνα που διεξήχθει, η φτώχεια είναι αποτέλεσμα, σχεδόν πάντα, της απώλειας εργασίας(προσωρινής ή μόνιμης) και των οικογενειακών εισοδημάτων που σχετίζονται με τη διάσταση της οικογένειας. Δηλαδή, ότι πολλές φορές ο μισθός δεν μπορεί να καλύψει τις βασικές ανάγκες μιας πολύτεκνης οικογένειας, οδηγώντας τη σε κατάσταση φτώχειας. Για τον Beveridge, λοιπόν, σκοπός του Social Service state(έτσι ονόμαζε ο ίδιος το κράτος πρόνοιας)είναι να εξασφαλίσει στους πολίτες του ένα minimum επίπεδο σιγουριάς κι ασφάλειας για τη διαβίωσή τους. Τα κύρια μέτρα που πρότεινε ήταν:

  1.Μια εθνική υπηρεσία υγείας

  2.Την επέκταση του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας σε περισσότερους ανθρώπους.

 3.Εφαρμογή των πολιτικών του Keynes για τη στήριξη της ζήτησης με στόχο τη μείωση της ανεργίας.

 4.Την δημιουργία ενός συστήματος κοινωνικής φροντίδας που δεν θα στιγματίζει όσους προστρέχουν να επωφεληθούν από αυτό.

  Το 4ο μέτρο μπορεί να εξηγηθεί μόνο αν κοιτάξουμε πίσω, γύρω στο 1834 και τον νόμο των φτωχών(Poor Law),οπότε και άρχισε μια ισχνή πολιτική "επιδομάτων" σε πολίτες που δέχονταν να  γίνουν εσώκλειστοι στα workhouses της εποχής(ένα είδος ιδρύματος για ανήμπορους στο οποίο οι εσώκλειστοι υποβάλλονταν σε βαριά εργασία για να σιγουρευτούν οι Αρχές πως μόνο οι πιο ανήμποροι θα υπέβαλαν αίτηση στέγασης εκεί).Όμως, οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης είχαν γίνει συνώνυμο της "εγκληματικότητας», κι έτσι όποιος ζητούσε το αντίστοιχο επίδομα θεωρούνταν κάτι λιγότερο από εγκληματίας, κουβαλώντας μονίμως το κοινωνικό στίγμα πάνω του.

 Όσον αφορά τις ασφαλιστικές επιδοτήσεις, για τον Beveridge ήταν 4ων ειδών:

1.Το injury benefit,μια εβδομαδιαία αποζημίωση 45 περίπου σεληνίων που επεκτείνεται για τους πρώτους έξι μήνες ανεργίας.

2.το disablement benefit,μια σύνταξη αναπηρίας ανάλογη με το βαθμό της αναπηρίας.

3.συμπληρωματικά οφέλη σε περιπτώσεις ιδιαίτερων δυσκολιών.

4.το death benefit,μια σύνταξη χηρείας.

 Τελικά, κάπως έτσι ολοκληρώνει ο Beveridge τη σκέψη του γύρω από το Social Service state, εισάγοντας τον παράγοντα του "οικουμενικού κριτηρίου" που έρχεται να συμπληρώσει το welfare state.Οι ιδέες του έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό από τους συγχρόνους του και υλοποιήθηκαν σε σημαντικό βαθμό από την κυβέρνηση των Εργατικών που αναρριχήθηκε στην εξουσία το 1945.Ωστόσο,ακόμα και σήμερα η επιστημονική προσφορά του στην κοινωνική και οικονομική θεωρία μπορεί να αποτελέσει μια αφετηρία συζήτησης γύρω από την αναγκαιότητα του κράτους πρόνοιας που συρρικνώνεται όλο και περισσότερο στους δύσκολους χρόνους της κρίσης που ζούμε.

Άρθρο της Οικονόμου Στεφανίας